5. Gizartearekiko eragina eta pertsona ardatz dituen esku-hartze eredua, gizarte berrikuntza aplikatuaren eta sorkuntzaren bitartez

5.1. Pertsonarengan oinarritutako arreta-eredua

Pertsonarengan oinarritutako arreta-eredua internazionalki ezagutzen den kontzeptua da, eta mendekotasun edo kalteberatasun egoeran dauden pertsonentzako arreta-zerbitzuei dagokienez erabiltzen da. Maiz erabiltzen diren kontzeptuekin gertatzen den bezala, era askotan interpretatzeko joera bat dago, pertsonen eta testuinguruaren arabera. Batzuentzat kalitatezko arretan eta arreta pertsonalizatuan datza, eta besteentzat baloreen oinarri bat da.

Nolanahi ere, pertsona bati arreta aplikatzeak berekin dakar pertsonaren berezitasuna eta bakartasuna aitortzea, eta bere gaitasunetan begirada finkatzea mendekotasuna eragiten dion horri aurre egiteko, horrela autodeterminazioa babesteko.

Funtsezko elementuetako batzuk dira pertsona bere arreta-prozesuaren erdigunean jartzea, ahal den guztietan bere erabakiak, lehentasunak eta aukera pertsonalak errespetatzea, eta "erdigunea pertsonei egokitzea, eta ez pertsonak erdiguneari egokitzea". Hala eta guztiz ere, bada definizio eta esparru tekniko bat bilatzea ere, arreta-eredu horrek gure erabiltzaileen egoitzak eta esperientzia hobetzeko balio dezan.

Dawn Brooker (2004) psikologoak emandako definizioaren arabera, arreta horren printzipioak hauek dira:

1. Lehenik eta behin, gizabanakoa errespetatu eta baloratu behar dugu gizarteko eskubide osoko kide gisa.
2. Bigarrenik, arretarako banakako plan bat egin behar da, pertsonen premia aldakorrekin bat etorriz, desgaitasun kognitiboak handitzen diren heinean konpentsazio eta berrespen elementu berriekin.
3. Hirugarrenik, dementzia pairatzen duen pertsonaren ikuspuntua ulertu behar dugu. Zer zentzu ematen dio pertsona horrek bere egoerari? Zer zantzu ditugu horren inguruan?
4. Laugarrenik, psikologia soziala laguntza gisa eskaini behar da, dementzia duten pertsonei ongizate erlatiboa hautematen duten bizitza bizitzen laguntzeko.

Definizio horretatik abiatuta, TIC IMPULSA 3k erantzun moldatu bat ematen du pertsonarengan oinarritutako arreta-ereduko metodologia aplikagarri eta eskalagarriaren bidez, plataforman eskuragarri dauden honako elementu metodologiko eta teknologikoetatik abiatuta:

• Pertsona bakoitzarentzako helburuen kudeaketa, garapen pertsonalaren prozesua markatzeko.
• Banakako diagnostiko bat, egoera ezagutzeko eta nahi diren erabakiak hartzeko aukera izateko.
• Banakako planen eredu bat, pertsona bakoitzari bere jarraibideak eta eguneroko ohiturak ezartzeko aukera ematen diona, bere helburuak lortzeko.
• Norbanakoaren garapenean ez ezik, komunitatean ere eragiten duten partaidetza-guneak egotea, komunitate bateko kideak kolektibo gisa ulertuta.
• Bizitzaren prozesuetan laguntza eta euskarriko prozesuak integratzea, hezitzaileei lagun-egiteko prozesua objektiboa izaten lagunduz, datu egituratuen kudeaketatik abiatuta.
• Kudeaketa prozesuak gure erabiltzaileen testuingurura eta errealitatera egokitzea, adierazleen azterketatik eta sortzen diren eragin neurketetatik abiatuta.

5.2. Eredu holistikoa: bizitza osoan zehar

Era berean, pertsonarengan oinarritutako arreta ere hauskortasun edo mendetasun egoeran dauden adinekoen bizi-kalitatea hobetzeko arreta-eredu gisa interpreta daiteke, arretaren zentroa pertsonarengan kokatuz. Horretarako, ezinbestekoa da bizi-kalitatea definitzea. (Iturria: Osasunaren Mundu Erakundea).

Bizi-kalitatea, hau da, kontuan izanda gizabanakoak zer nolako pertzepzioa duen bere existentzian, kulturaren testuinguruan eta bere balio sisteman duen lekuari buruz, eta bere helburuei, itxaropenei, arauei eta kezkei dagokienez. Honako hauen influentziarekin:

• Osasun fisikoa.
• Independentzia maila.
• Egoera psikologikoa.
• Harremana inguruko elementuei dagokienez.
• Harreman sozialak eta familiari dagokionak.
• …

Ikuspegi integralenetik, administrazio publikoa kontuan hartuta, esku hartzeko eredu gisa interpreta daiteke, pertsonari zuzendutako esku-hartze pertsonalizatua errazten duten teknika eta tresna batzuk emanez. Kasuaren kudeaketa (case management) banakako arretaren esku-hartze eredu bat da. Baliabide komunitarioak koordinatzeko premian oinarritzen da, pertsonen beharrei erantzuteko:

• Pertsona erdigunean kokatzen dute.
• Jarraitutasuna lortu nahi dute pertsonenganako arretan.
• Kasuaren kudeatzaile baten figura jasotzen dute, gizarte eta osasun baliabideen sarearen barruko koordinatzaile gisa.
• Banakako arreta-planak diseinatzearen aldeko apustua egiten dute. Plan horietan, helburuak, jarduerak eta esku-hartze profesionalen ebaluazioa ezarriko dira.

Ildo horretan, plataformak bizi-kalitateranzko dimentsio integrala bultzatzen du, eta espediente holistiko bat sortzen da. Espediente horretan, esku hartzeko eremuaren arabera, bizi-kalitatearen ikuspegi horren araberako datuak eta jarraipen espezifikoa eskura daitezke:

• Hezkuntza.
• Osasuna.
• Lana.
• Ingurugiroa.

Era berean, TIC IMPULSA 3k garapen integrala errazten du, deribazioen kontzeptutik abiatuta. Ingurune ireki edo etengabeko hezkuntza unitate gisa esku hartzeko prozesuek, adibidez, laguntza prozesuak integra eta bidera ditzakete terapia edo esku-hartze mota desberdinetako profesional espezialistentzat:

• Terapiak.
• Jarduera irekiak.
• Hezkuntza jarduerak.
• …

5.3. Gizarte-berrikuntza aplikatua

TIC IMPULSA 3 proiektuak gizarte-berrikuntza prozesu garrantzitsu bat garatu du, ulertzen baitu digitalizazioa ez datzala soilik egiten dugun hura automatizatzean, baizik eta prozesuak berritzeko printzipioa ere izan behar duela.

Kontua ez da egiten dugunari teknologia jartzea, eta planteatu beharko genuke teknologiak nola ekar ditzakeen prozesu, printzipio eta balio berriak.

Ikuspuntu horretatik, TIC IMPULSA 3k berrikuntza eredu berri bat garatu du, honako printzipio hauetan oinarritua:

Prozesuak berritzea 

Zehaztu behar da egungo prozesuak nola hobetu, pertsonen bizi-kalitatea hobetzeko. Teknologiatik abiatuta, sektoreak pertsonarengan oinarritutako ereduari buruz egiten dituen eskaerak birpentsatzea, eta eredu horri eraginkortasuna eta eskalagarritasuna nola eman pentsatzea. Bestela esanda, teknologiak nola ahalbidetuko lukeen kalitatezko laguntza unibertsalizatzea.

Berrikuntza teknologikoa 

Nola ekar diezaioke lankidetzako eredu batek eraginkortasuna sektore bati? Bertako kideek berrikuntza teknologikoa garatzen lagundu badezakete, ziur kostuak aurrezteko eraginkortasuna eta berritzeko gaitasun handiagoa emango direla, parte hartzen duen erakunde bakoitzaren metodologia eta trebetasuna emanez.

Berrikuntza metodologikoa (Pertsonengan oinarritutako arretatik SDFra) 

Proiektuko erakundeok pentsatu ahal izan dugu teknologiak ezin duela lagundu pertsonengan oinarritutako arreta-eredu estrategikoan. Urrats bat harago egin dugu, eta Self Directed Support modelorantz jo dezakegula jakin dugu, beste eredua baino pauso bat harago baitoa.

Erabiltzaileak, gainera, esku hartzeko prozesuan erabakiak hartzen parte hartzea eta bere bizi-kalitatera bideratzea da helburua.

Nola egingo dugu? TIC IMPULSA 3rekin kudeaketa pertsonalerako gune bat sor dezakegu, erabiltzaileak bere prozesuak kudeatzeko aukera izan dezan: agenda, helburuak, komunikazioak, jarduerak, eta diagnostikoa egiten eta erabakiak hartzen lagun diezaiokegu.

Azken batean, CRM sinple baten ikuspegia gainditu nahi da, non erabiltzailea agente pasiboa den eta hezitzaileak bere garapen prozesu osoa kudeatzen duen. Horrela, eredu horretan erabiltzaileak aktiboki parte hartzen du bere datuen kudeaketan, eta erabakiak hartzen ditu garapen eta esku-hartze prozesuan, bere bizi-helburuak identifikatzearen bidez.

Berrikuntza datuetan: erabakiak hartzeko aurrerapena 

TIC IMPULSA 3k, prozesuetan integratzeko duen gaitasuna dela eta, erabiltzaileen, zentroen, hezitzaileen eta prozesuen datu kopuru handia kudeatzen du.

Eta datu horiek erabiltzen baditugu eta ezagutza bihurtzen baditugu gure jarduera hobeto ulertzeko eta erabakiak hobeto hartzeko, hobekuntza etengabe baterantz?

TIC IMPULSA 3k erronka handi bat konpondu du: datu guztiak ulertzea, erakunde bati azterketa sakon eta iraunkorra egiteko aukera emango dioten goi-mailako adierazleak sortzeko:

• Justifikazioetarako funtsezko datuak eta adierazleak lortzea
• Txostenak automatikoki sortzea
• Kontrol automatikoko koadro bat lortzea
• Pertsonen garapena eta bizi-kalitatea ebaluatuko duten funtsezko adierazleak lortzea
• Etengabeko hobekuntzarako adierazleak lortzea: Zer hobetu dezakegu?
• Gure ekintzaren eraginari buruzko datuak lortzea
• Urteko memoriarako datuak sortzea
• Aurrea hartzeko printzipioak sortzea: arazoak sortzen dituzten joerak antzematea: detekzio goiztiarra, joera sozio-demografikoak, garapen mailak, etab.
• …

Berrikuntza bikaintasuna lortu arte: pertsonak kudeatzeko eredua 

Prozesuak berritzeko, kudeaketa ereduak berritu behar dira. Ikuspegi horretatik, TIC IMPULSA 3k eraldaketa digitaleko gaitasunei buruzko prestakuntza eskaintzen die pertsonei eta administratzaileei.

Prestakuntza plan bat jasotzen da, alde batetik gaitasunak ezartzeko eta bestetik kudeatzaileek benetako gaitasun digitalak jaso ditzaten erakundea digitalizatzeko.

Zerbitzuetan lankidetzan aritzeko berrikuntza 

Ez datza soilik teknologian Erakundeok partekatu al dezakegu efizientzia handiagoa ekarriko duen zerbitzu zorroa? Besteak beste, bikaintasuna, hornitzaile zorroa erosketarako ardatz gisa, finantziazioa bilatzeko lankidetzako lankidetza eta abar funtsezkoak dira inpaktu handiagoa lortzera bideratutako gizarte-garapenean.

5.4. Elkarrekin sortzeko prozesua, haurtzaroko erakundeekin eta haurtzaroko erakundeentzat

TIC IMPULSA 3 haurtzaroko 5 erakunderen parte-hartzearekin garatu eta probatu da, eta, beraz, lortutako teknologia haien beharretara egokitzen dela ziurtatzen da:

• Vasija elkartea
• Resilis fundazioa
• Te Acompañamos, Kanarietako elkarte soziosanitarioa
• FAIM (adingabeen arreta integralerako fundazioa)
• FICE SPAIN elkartea

Gizarte berrikuntza aplikatuaren printzipioa aplikatzeko, honako prozesu metodologiko hau jarraitu da:

• Erakundeekin egindako eztabaida, digitalizazioaren printzipioei eta helburuei buruz
• Pertsonarengan oinarritutako arreta-eredurako ikuspegia
• Premiak hautematea
• Analisi metodologikoa eta diseinu funtzionala
• Prototipoaren garapena
• Ezarpen pilotua
• Hobekuntzak ekartzea
• Eskalagarritasuna
• Eraginkortasuna

Prozesu horri esker, teknologia haurtzaroko erakundeen beharretara eta ezaugarrietara egokitu ahal izan da.